Transparantie, goede communicatie en gunning zijn heel belangrijk bij overname binnen het gezin
Tuinderij Bevelander: familiebedrijf van vader op zoon
ACHTHUIZEN/DEN BOMMEL - Tuinderij Bevelander kan met recht een familiebedrijf genoemd worden. Ruim 25 jaar geleden kwam Jaap Bevelander op het eiland terecht en gaf toen de aanzet voor de huidige moderne tuinderij, waar zijn zoon Arjen de leiding heeft. We spraken met beiden in de woning van Jaap aan de Kranendijk in Den Bommel.
Door Adri van der Laan
Halverwege de negentiger jaren van de vorige eeuw waren er onteigeningsprocedures in de buurt van Barendrecht, want er moest plaats gemaakt worden voor een Vinexlocatie (grootschalige nieuwbouwprojecten aan de rand van steden). De familie Bevelander had daar al jaren een agrarisch bedrijf waar ‘grove tuinbouw’ plaatsvond. "We teelden toen groenten als spinazie, Chinese kool en spruiten". De akkers van Bevelander lagen toen waar nu Ikea staat. Naast de teelt van groenten was men al op beperkte schaal begonnen met het telen van bieslook. "De teelt hiervan was in Nederland niet zo bekend", vertelt Jaap. "In Duitsland was men daar verder mee. Om zijn licht over het verbouwen van bieslook op te steken, bezocht hij een teler in het Duitse Papenburg." Met een trailer bieslookwortels uit Duitsland begon hij in Nederland. "Ik werd door collega’s voor gek verklaard, maar het is toch goed uitgepakt." Het was een experiment, want bieslook is net als witlof een tweejarige teelt.
Naar het eiland
Na de onteigening van zijn grond moest Bevelander, evenals veel andere agrariërs rond Rotterdam en Den Haag, elders een werkgebied zoeken. De familie Bevelander kwam terecht op Goeree-Overflakkee. Verschillende redenen waren er om ‘over de brug’ te komen, vertelt Jaap Bevelander. "We wilden de teelt van bieslook uitbreiden en daarvoor was de grond op Flakkee geschikt. We hadden ook naar de Hoeksche Waard kunnen gaan, maar dat gebied sprak me niet zo aan en ook de zware klei was niet geschikt voor de teelt van bieslook. Verder speelde ook het klimaat een rol en de mentaliteit op Goeree-Overflakkee, de gemoedelijkheid, sprak ons ook wel aan."
Meer kruiden
Er was een boerderij met grond te koop van de familie Van Gurp aan de Blokseweg in Achthuizen. Dit werd door de familie aangekocht. "We hebben alles platgegooid en een nieuwe woning en bedrijfsgebouw gebouwd." De al in Barendrecht begonnen overstap van grove tuinbouw naar kruidenteelt werd verder voortgezet en na enkele jaren werden er naast bieslook ook andere soorten kruiden geteeld, zoals selderij, peterselie, koriander, tijm, munt en dille.
Een aantal jaren geleden heeft zoon Arjen het bedrijf van zijn vader overgenomen en heeft Jaap zich langzamerhand teruggetrokken. Arjen heeft het bedrijf verder ontwikkeld en uitgebreid. Vorig jaar werd het glastuinbouwbedrijf van Van Vugt in Achthuizen overgenomen. Arjen vertelt dat de overname past in zijn streven om de teelt van de kruiden meer onder glas, dus binnen, plaats te laten vinden. Hiervoor zijn verschillende redenen. Hij legt uit dat de intensieve kruidenteelt in de volle grond de grond op den duur verarmt en het gewas meer vatbaar is voor ziektes. "In de kassen kun je de temperatuur en de beregening beter regelen. In de kassen kunnen we ook de biologie beter inzetten in de bestrijding tegen insecten. Ook streven we ernaar om minder meststoffen te gebruiken." Hij legt uit dat deze ‘bedekte teelt’ tevens het voordeel heeft dat het seizoen langer wordt, waardoor de continuïteit van de levering aan de afnemers groter wordt. "In de kassen is alles precies te plannen", benadrukt Arjen.
Familiebedrijf
Tuinderij Bevelander is een echt familiebedrijf. In 1910 kwam de opa van Jaap Bevelander met zijn veeteeltbedrijf van Scherpenisse naar Barendrecht. De vader van Jaap nam het bedrijf over en Jaap nam het op zijn beurt in 1970 weer van hem over. Maar het werd geen veeteelt voor Jaap. Hij lacht, "want ik kan niet melken en heb niks met koeien." Hij richtte zich meer op de groenteteelt en de mechanisatie van het bedrijf.
De opvolging in een familiebedrijf heeft natuurlijk veel gevolgen. Jaap legt uit, "ik had nog een broer die het bedrijf van mijn vader had kunnen voortzetten, maar hij werd liever aannemer." Toen zijn vader het bedrijf van Jaaps opa overnam, lag het moeilijker. "Mijn vader kwam uit een gezin met vijf dochters en vier zonen. De overname was toen wel een stuk lastiger."
Transparant
Jaap benadrukt dat, als het gaat over voortzetting van een familiebedrijf door een van de kinderen, het heel belangrijk is om alles goed te communiceren. "Hierbij is transparantie binnen het gezin over de overname een van de kernwoorden. Dit is om een kiem van achterdocht weg te nemen." Hij weet uit ervaring dat het niet ideaal is als een familiebedrijf door meerdere kinderen wordt overgenomen, omdat meerdere kapiteins op één schip niet werken. Daarnaast zal het ene kind zich meer voor het bedrijf inzetten dan het andere. Jaloezie of afgunst ligt dan op de loer.
De overname van het bedrijf door Arjen is goed verlopen; dat hebben de andere kinderen geaccepteerd. "Dat komt doordat we in alles transparant zijn geweest." Het gezin van Jaap Bevelander bestaat uit vijf dochters en twee zonen. Arjen heeft het bedrijf overgenomen. Zijn broer wilde dit niet, maar werkt wel in de tuinderij. "Het is belangrijk dat er binnen het gezin ‘gunning’ is dat een van de kinderen het bedrijf overneemt."
Hard werken
Een familiebedrijf is hard werken. "Mijn vrouw Nel heeft naast de zorg voor het gezin ook dag en nacht in het bedrijf gewerkt. Zelf ging ik ook al heel vroeg, soms om drie uur ’s nachts, aan de slag om de spinazie te maaien met de zeis, zodat het personeel later in de ochtend alles kon inrapen."
Dankbaar
Het harde werken is voor de familie geen zware last geweest en uit het gesprek blijkt dat Jaap heel dankbaar is voor wat zijn bedrijf en familie hebben mogen ontvangen. Hij verzekert, "alles is van God en wij zijn Zijn rentmeesters…"
