RHC-presentatie van Goereese en Brielse stadsrechten is symbolisch
AlgemeenSOMMELSDIJK - Voor het eerst in honderden jaren lagen ze zaterdagochtend naast elkaar: de stadsrechten van Goedereede uit 1312 en die van Brielle uit 1330. Gewoon, op de koffietafel van het Streekmuseum Goeree-Overflakkee in Sommelsdijk. ’s Middags verhuisden deze eeuwenoude charters naar het oude stadhuis in Brielle. Bijna zestig belangstellenden wilden deze topstukken weleens zien, en er uitleg over krijgen.
Door Kees van Rixoort
Beide stadsrechten zijn topstukken uit de collectie van het Regionaal Historisch Centrum (RHC) Voorne-Putten Goeree-Overflakkee. Voor het nog jonge RHC, van start gegaan op 1 januari 2026, was de presentatie in Sommelsdijk en Brielle de eerste zichtbare stap richting het publiek.
In het RHC zijn de voormalige streekarchieven van Voorne-Putten en Goeree-Overflakkee samengebracht. De nieuwe organisatie heeft dus niet de naam streekarchief gekregen. Directeur Aart van der Houwen: “Er is gekozen voor Regionaal Historisch Centrum om aan te geven dat we ons naast het bewaren van archiefstukken ook bezighouden met bijvoorbeeld educatie, tentoonstellingen en publicaties. Kortom: meer historie en het benutten daarvan.”
Het RHC Voorne-Putten en Goeree-Overflakkee is begin dit jaar gestart, maar van een daadwerkelijke eenwording op één locatie is pas sprake over twee jaar. Dan moet het pand in Hellevoetsluis (Kickersbloem 3) klaar zijn. Tot dan is het RHC nog gevestigd in Middelharnis en Brielle.
10 kilometer
Beide locaties beschikken over een kluis met 4 strekkende kilometer opslagruimte. Daarmee lopen beide voormalige streekarchieven tegen hun capaciteitsgrenzen aan, een van de redenen om de handen ineen te slaan. Het nieuwe pand in Hellevoetsluis biedt straks ruimte aan 10 strekkende kilometer archiefstukken. Naast een studiezaal krijgt het RHC-gebouw ook een multifunctionele ruimte voor onder andere presentaties en lezingen.
De fysieke fusie duurt nog een tijdje. Maar het RHC presenteerde zich zaterdag dus wel met twee topstukken op twee locaties. Het was een buitenkansje, want de stadsrechten van Goedereede en Brielle zijn normaal gesproken niet te zien buiten de archieven, en al helemaal niet samen.
Het charter van Brielle uit 1330, met zegel, is waarschijnlijk in 1980 voor het laatst en plein public gepresenteerd, bij de viering van het 650-jarig bestaan van de stadsrechten. Die van Goedereede, ingebonden in een boekje, zijn achttien jaar ouder. Beide stadsrechten zijn verleend door Gerard van Voorne, de heer van het gebied waar Brielle en Goedereede onder vielen.
Overeenkomsten
Beide stadsrechten hebben ook veel van elkaar weg, evenals die van Brouwershaven en Geervliet. Het document van Geervliet was zaterdag ook in Sommelsdijk en Brielle te zien. Deze stadsrechten zijn in 1381 verleend door de heer van Putten. Van der Houwen: “Er zijn veel overeenkomsten. Deze vier steden waren marktplaatsen in die tijd, daarom staan er veel economische bepalingen in de stadsrechten. Naast bijvoorbeeld benoemingen en bepalingen over de rechtspraak. De stadsrechten zijn verleend door de heer, maar opgesteld door de stedelingen zelf.”
De stadsrechten van Brielle en Goedereede laten zien dat er overeenkomsten zijn - en een zekere verweving - tussen Voorne-Putten en Goeree-Overflakkee. En dat is nou precies wat het nog prille RHC Voorne-Putten Goeree-Overflakkee zaterdag symbolisch wilde uitventen.