De gemeenteraad 2022-2025 uitgelegd - Deel 2: Wie met wie samenwerkt
Stemgedrag, wisselende meerderheden en samenwerking voorbij partijgrenzen
GOEREE-OVERFLAKKEE - Wie het stemgedrag in de gemeenteraad van Goeree-Overflakkee over de periode 2022–2025 systematisch bekijkt, ziet iets dat in het debat niet altijd direct opvalt. De raad functioneert niet als twee vaste kampen, maar als een netwerk van partijen die elkaar per onderwerp opzoeken. Dat beeld wordt zichtbaar wanneer je kijkt naar alle moties, amendementen en raadsvoorstellen uit deze raadsperiode en analyseert welke partijen daadwerkelijk samen vóór stemden.
Door Piet Verolme
Deze benadering zegt niets over spreektijd of interrupties, maar wél over een kernvraag: waar wordt beleid gezamenlijk gedragen - en door wie? De bijbehorende overzichtstabel maakt samenwerking meetbaar, zonder daar meteen een politiek etiket op te plakken.
Methodisch kader
Voor alle moties, amendementen en raadsvoorstellen in de periode 2022-2025 is per stemming bekeken welke partijen allebei vóór stemden. Vervolgens is geteld hoe vaak elk partijduo gezamenlijk “voor” stemde. De ranglijst toont zo de meest voorkomende samenwerkingsparen in stemgedrag. Het gaat hier nadrukkelijk om samenwerking in besluitvorming, niet om inhoudelijke eensgezindheid of vooroverleg.
De top-3 in cijfers
In de overzichtstabel springen drie samenwerkingsduo’s direct eruit. ChristenUnie - SGP staat bovenaan met 288 keer samen vóór, gevolgd door CDA - ChristenUnie (287) en CDA - SGP (285). De geringe verschillen laten zien dat het niet gaat om één dominante combinatie, maar om een cluster van partijen dat in de praktijk vaak samen onderdeel is van meerderheden.
Een vaste as in het stemgedrag
Kijk je naar de top-10 als geheel, dan wordt één patroon duidelijk zichtbaar. SGP, CDA en ChristenUnie vormen samen een vaste as in het stemgedrag. Zij keren in meerdere combinaties terug en staan structureel hoog in de lijst. Dat betekent niet dat deze partijen altijd hetzelfde denken, maar wel dat zij bij veel besluiten aan dezelfde kant van de streep uitkomen.
Dit patroon is goed te verklaren vanuit het type dossiers dat in elke raad veel voorkomt: financiële kaders, uitvoerbaarheid, beheer en bestuurlijke continuïteit. Juist bij besluiten waar de vraag -kan dit worden uitgevoerd en klopt het bestuurlijk?' centraal staat, ontstaat vaak een werkbare meerderheid rond deze partijen. De cijfers laten dat zien, zonder dat daar een ideologische verklaring voor nodig is.
De coalitie: dragend, maar niet gesloten
De coalitie in het laatste deel van deze raadsperiode bestaat uit SGP, CDA, PvdA en GOLV. In het samenwerkingsbeeld zijn coalitiepartijen relatief vaak betrokken bij meerderheden. Dat is logisch: coalitiepartijen dragen bestuurlijke verantwoordelijkheid en stemmen daardoor vaker mee in besluiten die de uitvoering vooruithelpen.
Tegelijk is minstens zo belangrijk wat de cijfers óók laten zien. Samenwerking is niet beperkt tot coalitie-onderlinge combinaties. Veel besluiten krijgen hun meerderheid pas wanneer coalitiepartijen steun vinden bij één of meerdere fracties buiten de coalitie. De raad draait daarmee niet op een gesloten coalitieblok, maar op meerderheden die per onderwerp worden opgebouwd.
Binnen de coalitie hebben SGP en CDA een duidelijk zwaartepunt: zij komen in veel samenwerkingscombinaties terug, zowel met elkaar als met anderen. PvdA is minder breed zichtbaar in de totalen, maar juist duidelijker aanwezig bij besluiten waar maatschappelijke afwegingen zwaarder wegen, met name in het sociaal domein. GOLV beweegt in het stemgedrag regelmatig mee in besluiten waar uitvoerbaarheid en lokale inpassing centraal staan en maakt daarmee zichtbaar deel uit van coalitiemeerderheden - ook in combinaties die breder zijn dan de coalitie alleen.
Flexibele partners rond de kern
Rond deze vaste as zie je partijen die thema-afhankelijk aansluiten. In de top-10 vallen vooral GAAN en Trots op als regelmatige partners. Dat patroon past bij partijen die vaak aanhaken wanneer voorstellen concreet zijn uitgewerkt en directe lokale effecten hebben, bijvoorbeeld bij mobiliteit, ruimtelijke keuzes of uitvoeringsbesluiten. Hun rol is daarmee vooral functioneel: zij zijn regelmatig onderdeel van meerderheden, zonder structureel aan één blok vast te zitten.
Ook de VVD komt in de onderliggende cijfers terug als partij die op verschillende dossiers aansluit bij coalitiepartijen en andere fracties. Niet vanuit één vaste alliantie, maar afhankelijk van onderwerp en uitvoerbaarheid.
Bruggen tussen inhoudelijke accenten
Een opvallend element in het samenwerkingsbeeld is de rol van de ChristenUnie als verbindende partij. De CU komt niet alleen terug in de vaste as met SGP en CDA, maar ook in combinaties met D66 en Trots. Met name bij besluiten waar maatschappelijke effecten of zorgvuldige afwegingen centraal staan, ontstaan zulke bruggen.
Dat laat zien dat samenwerking in de raad niet langs één scheidslijn loopt. Waar het accent verschuift van financiën en uitvoering naar maatschappelijke effecten, ontstaan andere combinaties. D66 is in dat beeld geen buitenstaander, maar vooral zichtbaar in inhoudelijk afgebakende samenwerkingen.
Kleinere fracties: selectief zichtbaar
Ook kleinere fracties hebben in de cijfers een herkenbaar profiel. GJZ sluit relatief vaak aan bij SGP en CDA bij financiële en kaderstellende besluiten. SDP en andere kleinere partijen zijn minder breed zichtbaar, maar wel aanwezig op specifieke dossiers. De cijfers wijzen daarmee vooral op selectieve inzet: gerichte samenwerking waar het inhoudelijk past, en afstand waar dat niet zo is.
Wat deze tabel ons leert
De overzichtstabel is geen ranglijst van 'winnaars', maar een röntgenfoto van het raadswerk. Zij laat zien dat de raad werkt met:
- een terugkerende samenwerkingsas,
- een coalitie die besluitvorming vaak draagt, maar zelden uitsluitend onderling afhandelt,
- en daaromheen flexibele partners die per dossier aansluiten.
Dat patroon verklaart waarom besluitvorming in Goeree-Overflakkee vaak tot stand komt via verbinding in plaats van blokkades: meerderheden worden gebouwd, niet verondersteld.
Slot
Wie samenwerking in cijfers bekijkt, ziet een raad die niet draait op blokvorming, maar op praktische verbindingen. Coalitiepartijen spelen daarin een dragende rol, maar zijn structureel aangewezen op samenwerking met anderen. In die zin krijgt 'samenwerken loont' een nuchtere betekenis: niet als slogan, maar als beschrijving van de praktijk waarin besluiten doorgaans tot stand komen doordat partijen elkaar vinden op inhoud, uitvoerbaarheid en verantwoordelijkheid.
Poll
Wilt u kenbaar maken welke partijen u goed vond samenwerken de afgelopen jaren? Vul dan zeker even de poll in op www.eilandennieuws.nl/verkiezingen. We berichten volgende week over de reacties.
De gemeenteraad 2022-2025 uitgelegd
De gemeenteraadsverkiezingen naderen. De affiches verschijnen, de beloftes klinken, de lijsttrekkers staan klaar. Maar wie wil weten wáár hij of zij straks op stemt, moet eigenlijk één stap eerder beginnen. Want stemmen begint vóór verkiezingsdag.
In de komende weken publiceert Eilanden-Nieuws een vierdelige artikelenreeks waarin we terugkijken op het raadswerk in de periode 2022-2025. Niet om cijfers af te vinken of winnaars aan te wijzen, maar om inzicht te geven in hoe de gemeenteraad werkelijk functioneert. Wat doet de raad allemaal? Hoe komt besluitvorming tot stand? Wie werkt met wie samen? En waarom wordt het ene initiatief omarmd, terwijl het andere strandt?
Elke aflevering belicht een ander perspectief. Van het dagelijkse werk van de raad tot stemgedrag en samenwerking, van stijlverschillen tussen partijen tot de vraag wanneer initiatief echt effect heeft. Daarmee ontstaat stap voor stap een samenhangend beeld van bijna vier jaar lokale democratie in de praktijk. Vandaag deel 2: Wie met wie samenwerkt.
Deze serie is bedoeld om u, als lezer en kiezer, beter toegerust richting de stembus te laten gaan. Niet met slogans, maar met context. Niet door te zenden, maar door het gesprek te openen. Want een goed geïnformeerde keuze begint niet op de verkiezingsdag zelf, maar bij het begrijpen hoe onze lokale democratie functioneert.
Bij elk artikel nodigen we u nadrukkelijk uit om mee te doen. Via een online poll op onze website kunt u reageren, meewegen en uw mening geven.
Lezersreacties: waar bent ú het meest tevreden over?
Op onze oproep om online aan te geven welke beleidsthema’s uit de periode 2022-2025 voor u het belangrijkst waren, kwamen diverse reacties binnen. Hoewel het geen representatief onderzoek is, geven de inzendingen wel een duidelijk beeld van wat inwoners waarderen.
De meeste stemmen gingen naar Bedrijvigheid & Economie en Mobiliteit & Bereikbaarheid. Ondernemerssteun, aandacht voor agrarische en maritieme sectoren en infrastructurele verbeteringen worden nadrukkelijk genoemd. Dat zijn onderwerpen waar inwoners direct resultaat van ervaren.
Ook Openbare orde & veiligheid en het sociaal domein - met name zorg, welzijn en jeugd - kregen meerdere vermeldingen. Veiligheid en goede zorg dichtbij worden gezien als basisvoorwaarden voor leefbaarheid.
Bestuur & Dienstverlening en Ruimte & Wonen worden eveneens genoemd, maar minder uitgesproken. Dat zijn dossiers waarin veel bestuurlijk werk is verzet, maar die minder zichtbaar zijn in het dagelijks leven.
Opvallend is dat de categorie ‘diversen’ – goed voor een aanzienlijk deel van de stemmomenten in de raad – nauwelijks terugkomt in de reacties. Dat onderstreept dat veel raadswerk noodzakelijk, maar minder zichtbaar is.
Enkele lezers plaatsen ook kritische kanttekeningen, onder meer bij financieel beleid.