Hoe TOG, CDA en D66 balanceren tussen ambitie en werkelijkheid
MIDDELHARNIS - Eiland van kracht en kansen. Het klinkt warm, optimistisch en bijna vanzelfsprekend. Het zijn woorden die passen bij Goeree-Overflakkee. Een eiland van sterke dorpen, hardwerkende ondernemers, verenigingen die op vrijwilligers draaien en inwoners die naar elkaar omkijken. Toch dringt zich bij het lezen van het coalitieakkoord nog een andere gedachte op. Want achter die optimistische titel schuilt een bestuur dat ook kiest voor beheersen, begrenzen én betalen. Misschien klinkt dat minder aantrekkelijk. Juist daarin schuilt de eerlijkheid van dit akkoord.
Door Ben Hameeteman
De tegenstelling loopt als een rode draad door de negentien pagina's van het coalitieakkoord. De coalitie spreekt over kracht, maar ziet ook financiële grenzen. De coalitie ziet kansen, maar trekt duidelijke lijnen bij groei. De coalitie wil samen bouwen, maar weet dat moeilijke keuzes onvermijdelijk zijn. En de coalitie kiest voor lokale regie, terwijl landelijke regels steeds nadrukkelijker hun invloed laten gelden. Precies in dat spanningsveld moet het nieuwe college de komende vier jaar zijn weg vinden.
Kracht heeft een prijs
Wie het akkoord leest, ziet veel ambities. Meer woningen. Sterkere dorpen. Betere zorg. Meer ruimte voor ondernemers. Een veilige leefomgeving. En een gemeente die dicht bij haar inwoners staat. Het leest prettig. Positief ook.
Maar ergens in het akkoord staat een alinea die minstens zo belangrijk is. Daarin staat dat het structurele tekort van de gemeente zonder aanvullende maatregelen kan oplopen tot ongeveer zestien miljoen euro per jaar in 2040. Dat is geen theoretisch getal. Dat is een financiële werkelijkheid die iedere ambitie raakt. Want iedere nieuwe investering roept automatisch een nieuwe vraag op. Wie gaat dit betalen?
Grenzen aan groei
De titel van het akkoord gaat over kansen. Maar opvallend vaak gaat de tekst over grenzen. Geen grootschalige asielopvang op land. Geen verdozing van het landschap. Geen energieprojecten zonder draagvlak. Geen groei die de identiteit van het eiland aantast.
Het zijn keuzes die de coalitie vindt passen bij Goeree-Overflakkee. Een eiland dat wil groeien, maar niet tegen elke prijs. Die voorzichtigheid zie je ook terug bij toerisme. De coalitie wil recreatie verder ontwikkelen, maar wel met behoud van rust, ruimte en natuur. Ook daar geldt: niet alles wat kan, moet ook gebeuren.
Asiel laat de spanning zien
Nergens wordt die spanning zo zichtbaar als bij asielopvang. De coalitie kiest nadrukkelijk voor "rust, realisme en maximale lokale regie". Grootschalige opvang past daar volgens de drie partijen niet bij. Tijdens de presentatie maakt TOG-fractievoorzitter Jos de Jonge die keuze concreet. "Locaties van 300 mensen gaan we sowieso niet doen. Kleinschalig denken wij eerder aan ongeveer vijftig mensen. Maar dat moet altijd in samenspraak met inwoners."
Bij kleinschalige opvang blijft bovendien niet alleen Goeree-Overflakkee aan zet. De coalitie kijkt nadrukkelijk naar de regio. "Je maakt op het gebied van asiel echt afspraken op regionaal niveau", zegt Jeffrey Verlegh. "Er zijn gemeenten om ons heen die helemaal niets doen. We willen eerst kijken wat andere gemeenten willen doen en daarna bepalen wat voor Goeree-Overflakkee passend is."
Ook Tim Jochems van het CDA benadrukt dat uitgangspunt. "Je zult sowieso afspraken moeten maken in de regio. Wat vang je op, wie vang je op en wie doet wat. Die regionale samenwerking blijven we zoeken." Het coalitieakkoord sluit daar rechtstreeks bij aan. Daarin staat dat de ruimte voor opvang schaars is en dat de opgave daarom eerlijk over de regio verdeeld moet worden.
De rekening komt altijd terug
Daar ligt de kern van dit akkoord. De coalitie wil investeren. Maar weet ook dat geld niet onbeperkt beschikbaar is. Dus wordt gezocht naar nieuwe inkomsten. Betaald parkeren bij de stranden wordt onderzocht. Ook de toeristenbelasting blijft nadrukkelijk in beeld. Ondernemers moeten profiteren van minder regels en snellere vergunningverlening, zodat de economie verder kan groeien.
De vraag is wel hoe inwoners en bezoekers daarop zullen reageren. Uit eerder onderzoek van Eilanden-Nieuws bleek dat er nauwelijks voorstanders zijn van betaald parkeren aan de kust. Is het dan niet vooral een ordinaire melkkoe om de begroting rond te krijgen?
TOG-fractievoorzitter Jos de Jonge verwerpt dat beeld. "We willen juist kijken hoe we de taart groter kunnen maken. Niet meteen de rekening bij onze eigen inwoners neerleggen. Daarom kijken we naar economische groei en andere inkomstenbronnen."
Daarmee laat de coalitie de deur open voor betaald parkeren, maar koppelt zij daar nadrukkelijk de voorwaarde aan dat de lasten niet eenzijdig bij inwoners terechtkomen.
Ook afval wordt politiek
Ook afval krijgt in dit akkoord een politieke lading. De coalitie wil overstappen naar nascheiding. Afval wordt dan grotendeels achteraf gescheiden in een verwerkingsinstallatie. Volgens de coalitie levert dat meer gemak, minder restafval en lagere kosten op. Maar juist dat laatste blijft spannend. In verschillende gemeenten bleek nascheiding duurder uit te vallen dan verwacht. Jeffrey Verlegh blijft daarom voorzichtig. "Volgens de informatie die wij hebben gekregen zou het goedkoper kunnen zijn. Maar we hebben ook afgesproken dat we dit eerst verder gaan onderzoeken."
Hij verwijst naar een presentatie van een Friese afvalverwerker tijdens de formatie. "Als je voordelen hebt op het gebied van kosten, gemak voor inwoners én circulariteit, dan zou je gek zijn om het niet te doen." Ook hier kiest de coalitie dus eerst voor onderzoeken en daarna pas voor besluiten.
Kleine dorpen moeten profiteren
Een ander opvallend punt is het actieve grondbeleid. Vooral de kleinere kernen moeten daarvan profiteren. CDA-fractievoorzitter Tim Jochems noemt daarbij nadrukkelijk Herkingen en Achthuizen. "De afgelopen vier jaar hebben we elkaar juist op dit punt steeds gevonden. Daar gaan we nu mee aan de slag, zodat ook een dorp als Herkingen, Achthuizen, maar misschien ook Ooltgensplaat, de aandacht krijgt die het verdient."
Ook D66 ziet daar een belangrijke opgave. "We gaan de bouw van woningen versnellen, vooral in de kleinere kernen. Leegstand en verpaupering gaan we aanpakken." Het coalitieakkoord bevestigt die keuze. De kleine dorpen krijgen nadrukkelijk prioriteit bij nieuwe woningbouwplannen.
Een akkoord met twee titels
De officiële titel luidt Eiland van kracht en kansen. Achter die officiële titel schuilt nog een andere werkelijkheid. Eiland van beheersen, begrenzen en betalen. Dat klinkt minder vrolijk. Maar eerlijker.
Want achter de optimistische woorden schuilt een bestuur dat zich bewust is van zijn grenzen. Juist daarin schuilt de grootste kracht van deze coalitie. Niet alles beloven. Maar stap voor stap bouwen. Aan een eiland dat vooruit wil. Zonder zichzelf kwijt te raken.
