Schokkende
onthullingen

ma 15 jun, 08:48

Vorige week verscheen in het Reformatorisch Dagblad een bespreking van het boek Waar waren toch mijn ouders? De ondertitel luidt: Een jeugd vol misbruik. Naar aanleiding van die bespreking heb ik het boek aangeschaft en gelezen. Wat daarin beschreven wordt, is aangrijpend en soms zelfs verbijsterend. Men leest dingen waarvan men nauwelijks kan begrijpen dat zij werkelijk hebben plaatsgevonden. Het gaat over misbruik van kinderen door hun eigen ouders en over omstandigheden die nauwelijks onder woorden te brengen zijn.
Wat het nog indringender maakt, is dat dergelijke zaken zich soms ook voordoen in gezinnen die behoren tot de kerkelijke kring. Ouders die hun kinderen hebben laten dopen, die hen opvoeden bij de Bijbel en hen wijzen op Gods geboden, kunnen zich schuldig maken aan daden die rechtstreeks tegen diezelfde geboden ingaan. Dat maakt de zaak des te schrijnender. Het roept de pijnlijke vraag op hoe zulke dingen mogelijk zijn.
Laat ik beginnen met een eenvoudige maar noodzakelijke constatering: seksueel misbruik komt voor. Dat is een werkelijkheid waarvoor wij onze ogen niet mogen sluiten. De cijfers verschillen weliswaar per onderzoek, maar duidelijk is dat een aanzienlijk aantal kinderen hiermee te maken krijgt. Soms wordt gesproken over een op de dertig of een op de achtentwintig kinderen. Dat betekent dat er in vrijwel iedere school wel kinderen zijn die op de een of andere wijze slachtoffer zijn geworden van misbruik.
Het zou onjuist zijn te denken dat zulke zonden alleen buiten de kerk voorkomen. De zonde woont immers in het menselijk hart. Geen enkele kring van de samenleving is daarvan uitgezonderd. Juist daarom past ons grote voorzichtigheid wanneer wij menen dat zulke dingen bij ons niet zouden voorkomen. Helaas gebeurt het wel degelijk. Wanneer ouders hun kinderen misbruiken, misbruiken zij niet alleen hun gezag, maar verloochenen zij ook hun door God gegeven roeping om hun kinderen te beschermen en lief te hebben.
In de tweede plaats moeten wij beseffen hoe moeilijk het voor slachtoffers is om hierover te spreken. Vaak duurt het vele jaren voordat kinderen of jongvolwassenen de moed vinden om te vertellen wat hun is overkomen. Daders oefenen niet zelden druk uit op hun slachtoffers. Zij dreigen, manipuleren of wekken schuldgevoelens op, zodat kinderen zwijgen. Bovendien is een kind afhankelijk van de volwassenen die juist veiligheid zouden moeten bieden.
Ook de omgeving kan daarbij een rol spelen. Soms is er de neiging om de rust te bewaren of de goede naam van een familie of gemeenschap te beschermen. Maar echte rust wordt nooit gevonden door het kwaad toe te dekken. De Schrift zegt immers: Die zijn overtredingen bedekt, zal niet voorspoedig zijn; maar die ze bekent en laat, zal barmhartigheid verkrijgen (Spreuken 28:13). Waar onrecht geschiedt, moet het benoemd worden. Slachtoffers verdienen bescherming, geloof en hulp. En ook aangifte bij justitie is heel belangrijk voor het stoppen van het kwaad.
De gevolgen van seksueel misbruik zijn vaak levenslang merkbaar. Velen dragen de littekens hun leven lang mee. Vertrouwen wordt beschadigd, relaties worden moeilijk en het geloofsleven kan diep worden aangetast. Juist daarom moeten wij als kerken en gemeenten oog hebben voor hen die geleden hebben. Er is behoefte aan pastorale zorg, professionele hulp en een veilige omgeving waarin gesproken kan worden.
Ten slotte nog een derde gedachte. Onze samenleving wordt steeds sterker beinvloed door een cultuur waarin grenzen vervagen. Via internet, smartphones en sociale media komen grote hoeveelheden beelden en prikkels binnen. Niet alles wat wettelijk toegestaan is, is ook goed. De Bijbel roept ons op tot reinheid, zelfbeheersing en eerbied voor de ander als schepsel van God.
Dat betekent niet dat vroeger alles beter was. Ook vroeger kwamen ernstige zonden voor. Maar het is wel duidelijk dat de huidige cultuur op vele punten de zedelijke grenzen verder heeft verlegd. Daarom is waakzaamheid nodig. Ouders dragen de verantwoordelijkheid voor de opvoeding van hun kinderen en voor wat via schermen en media hun leven binnenkomt.
Laat een ding helder zijn: seksueel misbruik van kinderen is een ernstige zonde tegen God en tegen de naaste. Het kan op geen enkele wijze worden goedgepraat of verontschuldigd. Wie de verhalen van slachtoffers leest, wordt stil. Men vraagt zich af hoe een mens tot zulke daden kan komen.
Juist daarom is het nodig dat onrecht wordt benoemd, slachtoffers worden beschermd en daders ter verantwoording worden geroepen. Alleen in de weg van waarheid en recht kan er ruimte ontstaan voor herstel.