Commentaar: Formeren
Uit alle macht proberen Trots en CDA de rust te bewaren in het lopende formatieproces. Tegelijkertijd zorgen uitingen vanuit juist die partijen voor veel onrust. Een coalitie formeren blijkt een kunst op zich.
Door Gert Klok
Je zou kunnen zeggen dat PRO alvast een schot voor de boeg gaf met het uitsluiten van Lucas Hartong, omdat ze nadrukkelijk werden genoemd als derde partij. Bij PRO is men nu boos (zie ingezonden brief op pagina 19 van deze krant), ze zouden nog helemaal niet weten wie de wethouderskandidaat voor Trots was. Bijzonder, aangezien de meeste fracties dat precies van elkaar weten. Nogmaals: dat Lucas Hartong wethouderskandidaat was voor Trots, was een publiek geheim. Het is wel erg toevallig - om niet te zeggen totaal ongeloofwaardig - dat PRO aangaf niet in een coalitie te stappen waarin mensen zitten die een radicaal rechts gedachtegoed aanhangen, zonder dat men wist wie de kandidaat was.
Bestuurscultuur
Het statement van PRO was het startschot voor meer uitsluitingen. Het CDA volgde midden in het formatieproces het voorbeeld van PRO en wilde niet met Hartong in zee. Daar is al genoeg over gezegd en geschreven. Ondanks alle strubbelingen zouden CDA en Trots er best uit kunnen komen samen. Tenzij men er bij Trots achter komt dat ook de CDA-wethouder bij de ‘oude bestuurscultuur’ hoort en alsnog een veto uitspreekt. Vooralsnog is de visie op het wie en wat van die bestuurscultuur echter nogal subjectief. Als het huidige gebakkelei een voorbode is van de nieuwe bestuurscultuur, zullen veel mensen heel snel terugverlangen naar die gewraakte ‘oude’ bestuurscultuur.
Dichtgetimmerd
Intussen kwam ook de VVD op de lijn. Twee keer een poging gedaan om mee te praten, twee keer gedesillusioneerd vertrokken. De partij maakt zich hard voor meer ruimte voor ondernemers op zondag. Een slecht idee waar alleen enkele supermarktketens echt op zitten te wachten, maar dat doet nu even niet ter zake. Met het programma van Trots kon je op het gebied van zondagsrust alle kanten op, dus ook die richting een beperkte zondagopenstelling, moet men bij de VVD gedacht hebben.
Nou, niet dus. Het hot item tijdens de verkiezingscampagne blijkt dichtgetimmerd te zijn. Hoe precies, dat is nog even afwachten. Er viel niet te praten over eventuele verruiming, zo merkte de VVD, waardoor het aannemelijk is dat het CDA-standpunt zal worden gehuldigd: alles blijft op zondag zoals het is, want het gaat prima zo. Tegelijk zou echter ook het draagvlakonderzoek dat Trots graag wil, er nog best kunnen komen. Minimaal 65 procent van de bevolking moet ‘voor’ beperkte zondagopenstelling zijn, anders gaat het feest niet door. Voordat je zo’n onderzoek (dat zal een soort referendum moeten worden om het representatief te krijgen) hebt uitgevoerd, ben je echter zo weer een halve regeerperiode verder. Gezien de stellingname richting de VVD is de kans dat dit onderzoek er komt, bovendien niet zo groot.
Uitsluiten
Een belangrijk punt uit je programma niet in het coalitieprogramma krijgen, dat hoort erbij in de politiek. Toen Trots en het CDA ook nog lieten weten dat de mogelijke VVD-wethouderskandidaat het sowieso niet zou worden, wist men bij de VVD voldoende: hier gaan we niet aan meedoen. Over uitsluiten gesproken.
Puzzel
Nu Hartong door Trots is teruggetrokken als wethouderskandidaat zou PRO weer in beeld kunnen zijn als derde partij. Al kunnen ze eventuele wensen over de zondagsrust dus meteen weer in de ijskast zetten. Hoe dan ook zou een derde of zelfs vierde partij zeker goed zijn voor de stabiliteit van de coalitie de komende jaren. Tegelijkertijd is de vraag wie er nog in durft te stappen actueler dan ooit. Gezien de huidige ontwikkelingen zullen de andere partijen zich nog een keer stevig achter de oren krabben. En dat heeft het motorblok Trots-CDA echt aan zichzelf te wijten.