"Ik dacht: ik dicht de pijn van me af"
OOLTGENSPLAAT - “Vluchten kun je. Maar dat helpt niet. Mensen zeggen tegen je: je moet het een plekje geven. Een plekje geven, dat doe je aan lepels, vorken en messen in een keukenla. Je kan het geen plekje geven, want die plek zit in je hart. Diep in je hart.”
Door Kees van Rixoort
Marian Kortekaas maakte een ingrijpend verlies mee. Haar zoon Jim maakte in de zomer van 2019 een eind aan zijn leven. Ze kon haar gevoelens kwijt in dichtregels. “Dan kom je tot het diepste in jezelf. Tot de kern.”
De gedichten bracht Marian samen in de bundel ‘Jouw dood valt niet te rijmen’. Er staan niet alleen gevoelens in woorden in, maar ook aquarellen en pastelschilderijen. De bundel is zojuist verschenen bij uitgeverij Gigaboek. Tot 8 mei is ‘Jouw dood valt niet te rijmen’ voor 14,95 euro te koop via de webshop van de uitgever. Daarna is de prijs 15,95 euro. “Dat is inderdaad niet duur”, zegt Marian, “want ik wil met mijn dichtbundel zoveel mogelijk mensen helpen die ook een verlies te verwerken hebben. Ik hoef er niets mee te verdienen, de opbrengst gaat in zijn geheel naar het 113 Fonds.”
Er zit zorg in mij
“Ik kom uit een groot gezin in het Westland. Mijn wortels liggen daar”, vertelt Marian over haar leven. “Ik ben er les gaan geven in tekenen en schilderen, aan particulieren. En nadat ik was verhuisd naar Ooltgensplaat ben ik daarmee doorgegaan, naast mijn werk in de thuiszorg. Er zit zorg in mij. Tekenen deed ik altijd al graag. Dat hoorde er gewoon bij, ik kom uit een kunstzinnige familie. Ik zat op een nonnenschool en een van de nonnen, zuster Regina, zag dat ik goed kon tekenen. Ze hing mijn tekeningen op. Dat gaf mij het gevoel dat ik er goed in was. Ik heb altijd nog met zuster Regina gecorrespondeerd. Afgelopen week is ze overleden. Dat deed me wel wat.” Na een korte pauze: “Ik heb veel natuur geschilderd, daar houd ik van. Dieren hoef ik niet te bezitten, maar ik wil ze wel graag tekenen en schilderen.”
Ik kon niet helpen
Het dichten, een andere kunstvorm, ontwikkelde zich later. “Ik deed mee aan een expositie van de Reizende Dichters in Stad aan ’t Haringvliet. Daar mocht ik een paar van mijn schilderijen ophangen. En gedichten voordragen, want die maakte ik toen ook al. Met die expositie is het echt begonnen. Ik ben in die tijd ook lid geworden van de Reizende Dichters. Dat verhoogde de kwaliteit van mijn gedichten”, zegt Marian.
“Het dichten heb ik van mijn vader. Ik had altijd al iets met taal.” Ze neemt een slokje koffie. “Jim ook, die maakte ook gedichten. Jim was depressief. Dat gaf veel verdriet, want ik kon niet helpen. Ik kon ook niet dichten, ik ontliep de pijn. Tot de tranen kwamen. Toen het daarna stil was kwam het gedicht: ‘Ik kan je niet bereiken’. Toen lukte het. Onder de eerste drie gedichten in de bundel staat ‘mama’. Die heb ik gemaakt toen Jim nog leefde.”
“Hij was een vissertje, vaak aan het water te vinden. Het water was alles voor hem - varen, vissen. Daar vond hij rust. Jim was heel gevoelig en introvert. Een denker. Hij kon niet tegen onrecht en al die dingen… Maar hij praatte niet, hij ventileerde niet. Als je wel praat, krijg je gedeelde smart.”
Wat ik voel
Marian benoemt de pijn en het verdriet om het overlijden van haar zoon. “Ik snap dat de wereld verder gaat. Er zijn mensen die met een bochtje om je heen gaan, en dat kan ik ze niet kwalijk nemen. Maar al die pijn, hoe ga je daarmee om? Ik wilde niet in een gespreksgroep, want dan ga ik anderen helpen. Niet mezelf. Ik ging lezen: hoe ervaren andere mensen het? Ik wilde weten of anderen ook die pijn voelden. Dan zou ik het begrijpen en misschien normaal vinden. Maar ik kon dat nergens vinden, in geen enkel boek. Ik heb wel therapie gedaan, want het zat op me.”
“Ook ben ik verder gegaan met gedichten maken. Ik dacht: ik dicht de pijn van me af en ik laat zien wat ik voel. Dat deel ik in mijn gedichten.” De oogst staat nu in haar bundel, samen met de schilderijen die ze erbij vond passen. De meeste had ze al gemaakt, een paar schilderde ze extra, speciaal voor ‘Jouw dood valt niet te rijmen’. “Ach”, verzucht Marian, “het is niet weg te poetsen, zoiets. Het kind dat er niet meer is, is er nog altijd.”
Anderen helpen
De geïllustreerde bundel wilde ze graag laten verschijnen om anderen te helpen in hun gemis en de onbekende gevoelens waar ze doorheen gaan, al rouwt iedereen op zijn eigen manier. “Ik ben niet de enige met een kind dat zelfmoord heeft gepleegd”, zegt ze. “Ik wist niet van 113, anders had ik wel gebeld. Ik zat in het buitenland op een terrasje en ik hoorde een vrouw vertellen dat haar kleindochter een eind aan haar leven had gemaakt. Op dat moment wist ik zeker: ik ga mensen helpen met wat niet in een boek te vinden is. De pijn waar je doorheen gaat. Alles wat je zelf niet kan vertalen, vertaal ik. Of het nu gaat om een kind dat zelfmoord heeft gepleegd of een kind dat je op een andere manier bent kwijtgeraakt. De pijn is hetzelfde. Hoewel: bij een zelfmoord neem je geen afscheid, dan is de pijn anders.”
De dichtbundel is te bestellen via de website van Marian Kortekaas: www.kunst-kortekaas.nl. Een link op die site leidt naar de webshop van de uitgeverij: https://www.gigaboekshop.com/product/jouw-dood-valt-niet-te-rijmen/