Paul Kieviet speelt ‘De Italiaanse Bach’ tijdens 89e Bachconcert in Middelharnis
MIDDELHARNIS - In de Grote Kerk van Middelharnis vindt op zaterdag 9 mei het 89e Bachconcert plaats. Het concert begint om 20.00 uur en wordt verzorgd door organist Paul Kieviet.
Kieviet bespeelt deze avond zowel het Leeflang-hoofdorgel als het Fama-koororgel. Onder het thema 'De Italiaanse Bach' is er sprankelende muziek van Giovanni Sebastiano Bach te beluisteren.
“Wat heeft de Duitser Bach met Italië te maken? Daar zit een verhaal achter”, aldus Kieviet. Als 23-jarige begon Bach zijn werk als hoforganist en concertmeester in Weimar. Via prins Johann Ernst kwam hij in aanraking met Italiaanse muziek. Deze prins studeerde van 1711 tot 1713 in Utrecht en bracht bladmuziek mee uit Amsterdam, dat in die tijd een belangrijk centrum was van muziekdruk en bladmuziekhandel. In 1711 waren daar de 'Concerti grossi' voor viool en orkest van Antonio Vivaldi gedrukt.
“Zo werkte de jonge prins als een doorgeefluik tussen de meester uit Venetië en die uit Weimar”, schrijft Kieviet. De invloed van componist Antonio Vivaldi op Bach was groot. “De kunst van Vivaldi heeft die van Bach sterk beïnvloed: Bach bewerkte allerlei stukken voor orgel, en ook in vele van zijn eigen composities zien we die zuidelijke, lichte, vrolijke stijl.” Bach ondertekende deze muziek volgens Kieviet zelfs met Giovanni Sebastiano Bach.
Op het programma staat onder meer het Concerto in G (BWV 973), een bewerking van Vivaldi. “Mooi voor het koororgel met zijn draagkrachtige, levendige klank”, aldus Kieviet. Ook klinkt de Fuga in c (BWV 574), ook wel de Legrenzi-fuga genoemd. Bach ontleende het thema aan de Italiaanse componist Legrenzi en maakte er een driedelige fuga van. “Het slot is ongekend virtuoos.”
Verder zijn er koraalvoorspelen te horen, zoals Nun freut euch, lieben Christen g’mein (BWV 734). “Dit trio met de melodie in het pedaal heeft een opvallend licht karakter.” Ook het Concerto in d (BWV 596) staat op het programma. Hierin bewerkt Bach muziek van Vivaldi tot een virtuoos orgelwerk, waarbij hij door wisselingen van klavier het samenspel van orkest en solist hoorbaar maakt.
De Tweede Triosonate (BWV 526) is eveneens onderdeel van het concert. Daarin vervolmaakt Bach als het ware de in Italië in groten getale - door onder meer Vivaldi, Corelli, en Albinoni - gecomponeerde triosonate voor twee solo-instrumenten, cello en basso continuo. Hij schreef het werk als studiemateriaal voor zijn oudste zoon. “Bach laat de organist alle partijen tegelijk uitvoeren, waardoor die het wel erg druk heeft.”
Daarnaast klinkt de Fuga in b (BWV 579), gebaseerd op een thema van Arcangelo Corelli, een intens melancholisch werk. Het concert wordt afgesloten met het Concerto in a (BWV 1065). Dit werk is oorspronkelijk van Vivaldi. Bach bewerkte het voor vier klavecimbels en orkest. De Brabantse organist Ad van Sleuwen (1950) bewerkte het op zijn beurt voor orgel. “Een waar feest…”, aldus Kieviet.
“Prachtig om te horen hoe de grootste componist ooit zich liet inspireren door muziek uit een geheel andere wereld. En wij mogen nog steeds die inspiratie meebeleven”, besluit Kieviet.
Het concert vindt plaats in de Grote Kerk van Middelharnis. De toegang is een gift aan de uitgang.