'Achteruitgang libellen wijst op slechte waterkwaliteit'
GOEREE-OVERFLAKKEE - De Vlinderstichting heeft een nieuwe Rode Lijst Libellen gepubliceerd. Daaruit blijkt dat het met veel libellensoorten slechter gaat, vooral met soorten die juist altijd algemeen voorkwamen. Dat wijst volgens de organisatie op problemen met de kwaliteit van het oppervlaktewater.
De nieuwe Rode Lijst volgt die uit 2011 op. In de tussentijd is er veel veranderd. Op het eerste gezicht lijkt het beeld positief: er zijn veel nieuwe soorten bijgekomen en slechts twee soorten zijn uit Nederland verdwenen. Toch is er reden tot zorg. “Veel libellensoorten gaan de laatste jaren achteruit. En dat treft niet alleen de zeldzame specialisten maar ook de algemene soorten van slootjes en vijvers”, aldus De Vlinderstichting.
Internationale vergelijking
Naast de Nederlandse lijst is er ook een internationale Rode Lijst opgesteld. Die kijkt niet naar de situatie sinds 1950, maar naar de ontwikkeling in de afgelopen tien jaar. Daarmee geeft deze lijst een actueler beeld. Juist op deze internationale lijst is te zien dat het aantal bedreigde soorten flink is toegenomen.
Rode Lijsten hebben volgens de opstellers een belangrijke signaalfunctie. Ze laten zien welke soorten risico lopen om te verdwijnen. “Als we niets doen, raken we straks een deel van onze libellensoorten kwijt”, zo klinkt de waarschuwing.
Kwaliteit van water onder druk
De achteruitgang van vooral algemene soorten is volgens de onderzoekers een duidelijk teken. Het wijst op een verslechterde kwaliteit van het oppervlaktewater. Mogelijke oorzaken zijn onder meer het gebruik van pesticiden, andere schadelijke stoffen en een afname van waterplanten. Ook klimaatverandering speelt een rol.
“Als ons oppervlaktewater voor deze gewone soorten te vies wordt, is het als zwemwater ook niet meer gezond”, stelt De Vlinderstichting. Daarbij wordt ook gewezen op mogelijke gevolgen voor de zuivering van drinkwater.
Wat kan er gedaan worden?
Hoewel nog niet precies duidelijk is wat de belangrijkste oorzaak is, benadrukt De Vlinderstichting dat actie nodig is. Libellen zijn namelijk een belangrijke graadmeter voor waterkwaliteit: hoe schoner het water, hoe meer libellen.
De organisatie roept zowel overheden als inwoners op om bij te dragen aan schoner water. Dat kan bijvoorbeeld door minder pesticiden te gebruiken, te kiezen voor biologische producten en milieuvriendelijke schoonmaakmiddelen. Ook in de eigen tuin kunnen maatregelen worden genomen. “Je kunt libellen ook concreet een steuntje in de rug geven door een vijver in je tuin te hebben zonder (goud)vissen en met een gevarieerde oevervegetatie en veel waterplanten.”
De Rode Lijst is opgesteld in opdracht van het Ministerie van LVVN door De Vlinderstichting en EIS Kenniscentrum Insecten, met medewerking van het Centraal Bureau voor de Statistiek.