Canon van Ooltgensplaat
Waar staat het beeld?
Het beeld staat niet en is in feite ook geen beeld. Het is een wandschildering die is aangebracht op de kademuur bij de haven van Ooltgensplaat. De Canon van Ooltgensplaat strekt zich, aan weerszijden van het weeghuisje, uit over een lengte van 20 meter. De Delfts blauwe wandschildering in tegelmotief is 2 meter hoog.
Wie heeft het gemaakt?
De Canon van Ooltgensplaat is gemaakt door Hugo Kaagman. De kunstenaar is in 1955 geboren in Haarlem. Hij studeerde van 1973 tot 1976 sociale geografie aan de Universiteit van Amsterdam. Aan het eind van de jaren zeventig maakte de autodidactische kunstenaar deel uit van een creatieve groep binnen de Amsterdamse punk- en kraakbeweging.
Kaagman heeft veel kunstwerken gemaakt, ook in samenwerking met andere kunstenaars. Zijn street-art en stencil-art zijn over de hele wereld te vinden. De kraakpanden aan de Sarphatistraat, waar hij woonde, voorzag hij van een zebramotief, waarna ze bekend stonden als de Zebrapanden. Ook maakte Kaagman onder meer een graffitiversie van het Melkmeisje van Vermeer op de buitenmuren van het Rijksmuseum en een muurschildering voor het Nederlandse consulaat in Sint-Petersburg. Voor British Airways beschilderde hij vliegtuigstaarten. Ook maakte hij een Nijntje in zijn favoriete kleur ‘Shocking Blue’.
Om de Canon van Ooltgensplaat te kunnen creëren, heeft Hugo Kaagman ideeën en afbeeldingen verzameld bij dorpsbewoners. Dat gebeurde in december 2010 tijdens een bijeenkomst in het Oude Raadhuis.
Wanneer is het geplaatst?
Het met airbrush en sjablonen aangebrachte kunstwerk is onthuld op Koninginnedag 2011. Wethouder Van Puffelen onthulde het en presenteerde de Canon van Ooltgensplaat als een manier om de haven en het havenkanaal onder de aandacht te brengen.
Het kunstwerk kwam er in het kader van het provinciale themajaar ‘Leve de vaarwegen en waterlinies’ (2010). De provincie had het voornemen een viertal havenkanalen (Stellendam, Dirksland, Middelharnis en Ooltgensplaat) op te knappen en stelde voorafgaand daaraan een subsidie beschikbaar voor ‘belevingspunten’ in Ooltgensplaat en Stellendam. Op Koninginnedag 2011 vond daarom ook een onthulling plaats bij de haven van Stellendam. Het kunstwerk aldaar was van de hand van Krijn de Koning.
Wat stelt het voor?
De Canon van Ooltgensplaat geeft een beeld van de geschiedenis van het dorp. De lokale canon bestaat uit grote en kleine Delfts blauwe tegels. Te zien zijn bijvoorbeeld de verdronken nederzetting Berwoutsmoer, de Slag om Ooltgensplaat, weldoener Pieter Bigge, het fort in de Napoleontische tijd en tijdens de bevrijding, Ooltgen de Pieper, het raadhuis, de tram en de pont, de landbouw, de zaadhandel en de Watersnoodramp van 1953. BN’er en dorpsbewoner Dave Von Raven van de band The Kik is ook vertegenwoordigd op het tegeltableau.
Hoe is het eraan toe?
Sinds de onthulling in 2011 heeft de tand des tijds de wandschildering aangevreten. Onder andere het zout in de kademuur en de gebrekkige afwatering zorgden ervoor dat de Canon van Ooltgensplaat geleidelijk aan verweerde. Dat ging ten koste van de zichtbaarheid van de taferelen.
De Stichting Omloop Goeree-Overflakkee nam het initiatief om het kunstwerk te restaureren. Er is een nieuwe stuclaag aangebracht om het zout tegen te houden en de afwatering is verbeterd. De afronding van deze restauratie - met een rol voor Hugo Kaagman zelf - is tijdens de KunstKijk 2026.
De werkgroep Eilandbeelden constateert - naast het verval, dat dus is gestuit - dat dit kunstwerk geen samenhang brengt in de directe omgeving. Het weeghuisje scheidt de creatie in twee delen. Verder ontbreekt het aan een mooi, samenhangend ensemble met andere elementen bij het kunstwerk.
Foto: Leo van den Bos