Bezinning op kunstmatige intelligentie in Ooltgensplaat
“SGP is niet tegen AI”
OOLTGENSPLAAT - In de zaal van de Gereformeerde Gemeente kwamen woensdagavond 15 april circa twintig belangstellenden bijeen voor een lezing over kunstmatige intelligentie (AI). Op uitnodiging van de plaatselijke SGP-afdeling sprak prof. dr. Marc de Vries over de ethische vragen rond deze snelgroeiende technologie. Centrale vraag van de avond: mogen christenen AI gebruiken?
Door Kasper Nipius
De Vries opende met een nuchtere constatering: AI is geen toekomstmuziek, maar inmiddels diep verweven met ons dagelijks leven. Van navigatie en zoekmachines tot medische toepassingen en overheidsbeleid: data en algoritmes bieden ons steeds meer. "AI neemt niet zelf de macht over, maar door de ondoorzichtigheid van systemen kunnen wij wel het zicht verliezen", stelde hij.
De spreker schetste dat AI veel praktische voordelen biedt. Zo kan een zorgrobot nauwkeurig medicatie toedienen. Tegelijk trok hij een duidelijke grens: "Een robot heeft geen ziel en kan geen echte zorg of liefde geven." Ook bij zelfrijdende voertuigen wees hij op beperkingen. Onvoorziene situaties, zoals een gekantelde vrachtwagen, kunnen leiden tot fouten in de interpretatie van systemen, met risico’s tot gevolg. De systemen moeten voortdurend worden verbeterd om dit soort fouten te voorkomen.
Europese regels voor AI
Volgens De Vries is regelgeving noodzakelijk, maar niet sluitend. "Op veel vlakken is de SGP niet blij met Europa", maar hij noemde Europese AI-wetgeving een positieve ontwikkeling, al blijft de praktijk weerbarstig. Systemen zijn vaak via omwegen te gebruiken voor ongewenste toepassingen. "AI kan veel, bijvoorbeeld analyseren, maar vormt geen eigen moreel standpunt", aldus De Vries.
Hij waarschuwde voor een te sterke emotionele betrokkenheid bij technologie. Wanneer machines menselijk gedrag imiteren, kan dat leiden tot ongemak en te hoge verwachtingen. "We moeten niet verwachten dat techniek menselijke relaties en emoties kan vervangen."
De vraag of AI mensen dommer maakt, beantwoordde hij ontkennend, met een kanttekening: "Dat gebeurt alleen als we kritiekloos overnemen wat systemen produceren." Volgens hem blijft het noodzakelijk om uitkomsten te toetsen en te begrijpen hoe die tot stand komen.
Nuttig bij gevaarlijk werk
Tegelijk ziet De Vries duidelijke meerwaarde bij risicovol werk, zoals inzet van robots bij branden of reddingsoperaties. Over creatieve toepassingen is hij terughoudend. AI kan volgens hem bestaande stijlen nabootsen, maar geen wezenlijk nieuwe schepping voortbrengen. "Een deuntje in de stijl van Bach is zo gemaakt, maar voor echte creativiteit blijft de mens nodig."
Vanuit politiek perspectief pleit de SGP voor duidelijke ethische kaders. Kernpunten zijn bescherming van menselijke waardigheid, transparantie van algoritmes, en democratische controle op digitale systemen. Toepassingen waarbij menselijk oordeel wordt vervangen door een algoritme, vragen volgens de partij om terughoudendheid. De SGP is volgens De Vries niet tegen verantwoord gebruik van AI.
Vooral bij digitalisering van de overheid ziet De Vries risico’s. "Als systemen leidend worden, moet je scherp blijven op de vraag of de mens nog centraal staat." Wetgeving moet daarom niet alleen technisch uitvoerbaar zijn, maar ook moreel verantwoord.
De avond kende geen doemscenario’s, maar ook geen vrijblijvend optimisme. De lijn van De Vries was helder: AI biedt kansen, maar vraagt om begrenzing en kritische reflectie. "De mens heeft een ziel en dat maakt alles anders", aldus De Vries. Voor christenen betekent dat: technologie gebruiken zonder het morele kompas uit handen te geven. Het perspectief ligt daarbij niet in techniek, maar daarbuiten. "Het beste wacht nog."
