Voor u gelezen: Liefde, lijden, leven - gedachten over kwetsbaarheid en kracht
Dominee Niek Tramper houdt al 35 jaar een dagboek bij. Het helpt hem om, zoals hij schrijft, zijn gedachten en gevoelens te ordenen en het onvoorspelbare een plek te geven.
Veel dagboeken hebben maar één lezer. De uitzonderingen daarop zijn dagboeken waarvan de inhoud publiek bezit werd, vanwege bijzondere of rijke levenslessen, herkenbare worstelingen, hoopvolle gedachten en getuigenissen. Tramper noemt er twee die hem de afgelopen jaren bijzonder inspireerden. Dat zijn 'De belijdenissen van Augustinus' en een onbekender dagboek, dat van Thomas Merton. In 'Bespiegelingen van een schuldige toeschouwer' beschrijft Merton zijn persoonlijke interpretaties van de jaren zestig van de vorige eeuw. Dit doet hij aan de hand van natuurbeschrijvingen, theologische notities, gebeden en aantekeningen over het kloosterleven.
Tramper bespreekt drie thema’s: liefde, lijden en leven, met een opmaat naar Pasen. Het centrum van het boek vormt het gedeelte over het lijden.
Tramper kreeg twee jaar geleden te horen ongeneeslijk ziek te zijn. “Het verwerken van de realiteit, de limiet die aan mijn dagen is gesteld, kreeg een grote plek in mijn dagboek en iets daarvan geef ik terug in mijn boek.”
De 40 hoofdstukken zijn geschikt om over te mediteren in de lijdenstijd - er wordt regelmatig verwezen naar de profetie uit Jesaja 53 over het lijden en sterven van de Messias. Maar de thema’s zijn tijdloos en het hele jaar door te gebruiken als hulpmiddel voor persoonlijk gebruik of in gesprek met meerdere mensen. Aan het slot van elk hoofdstuk is een vraag voor persoonlijke overdenking toegevoegd.
Echte liefde blijft leven
In het eerste gedeelte verdiept de auteur zich in het thema liefde. Hij verwijst hierbij naar de Deense filosoof Søren Kierkegaard. “Echte liefde, zegt hij, blijft leven. Ze vraagt niet: wíe is de naaste aan wie ik kan geven?, maar: hóe kan ik een naaste zijn voor wie ook maar op mijn pad komt? Deze liefde handelt zonder angst om bedrogen of veroordeeld te worden.”
Tramper verwijst ook naar C.S. Lewis, die in de middeleeuwse literatuur vier terugkerende vormen van liefde ontdekte en deze beschrijft in een van zijn boeken.
Ware liefde die eeuwig is, kun je herkennen aan de vruchten, schrijft Kierkegaard.
Lijden is de kern van het boek en verwijst naar de kwetsbaarheid van ons bestaan. Leven brengt onvermijdelijk verlies mee, schrijft de auteur.
“En om niet weg te lopen voor het lijden en de pijn van verlies, niet weg te consumeren en weg te amuseren, hebben we hulp nodig.” Daarover schrijven ervaart de auteur als een opdracht. “Het leven vereist van ieder mens compensatie en betaalt die met gebrokenheid, ziekte en dood.”
De auteur haalt de oude woorden uit Jesaja aan, waar gesproken wordt over het lijden dat God op zich nam en hoe Hij vrijwillig droeg wat wij niet konden dragen.
Tot slot wijst Tramper erop dat, hoewel onze tijd op aarde kort is, we met aandacht mogen leven. “Wandelen in het land der levenden, zoals Psalm 116 schrijft, is kiezen voor een aandachtig leven.”
Achter in het boek is een uitgebreid overzicht van gebruikte bronnen te vinden.
Uit dit mooi geschreven - de auteur heeft een toegankelijke schrijfstijl -, eerlijke en bij tijden ontroerende boek spreekt hoop en verwachting als een rode draad. Het geheel vormt een liefdevolle, empathisch geschreven boodschap die binnenkomt.
De predikant sluit af met een wens. “Metgezel op de tocht door dit boek, ik wens je het gezelschap van Christus, de Reisgenoot op je weg. Dank Hem voor al die plekken waar Hij je zocht.”
Liefde, lijden en leven
Niek Tramper
2026, KokBoekencentrum
152 blz., € 17,99