Na het inventariseren en waarderen volgt de bescherming van het erfgoed
GOEREE-OVERFLAKKEE - Erfgoed laat zien waar je vandaan komt, hoe de historische wortels van je omgeving eruitzien. Het draagt bij aan je woonplezier. En het trekt toeristen, wat ook vanuit economisch oogpunt interessant is. Een pittoresk stadje als Goedereede spreekt meer tot de verbeelding dan een groeikern.
Door Kees van Rixoort
Erfgoed zou je daarom moeten koesteren. Maar dan is er wel eerst een zo compleet mogelijk beeld nodig van al die overgebleven historie. Nog dit jaar moet dat beeld van Goeree-Overflakkee er zijn. Dat heet de cultuurhistorische waardenkaart.
Historische atlas
“De cultuurhistorisch waardenkaart is een soort historische atlas van het eiland”, zegt Bertrand van den Boogert, adviseur erfgoed en archeologie van de gemeente Goeree-Overflakkee. “Daar staan alle cultuurhistorische objecten in die het waard zijn om te beschermen. Dat is het doel: het beschermen van ons erfgoed. Bij de cultuurhistorische waardenkaart gaat het om bovengronds erfgoed. Voor het ondergrondse erfgoed is er een archeologische verwachtingenkaart in de maak. Die is voor de zomer klaar.”
Met de cultuurhistorische waardenkaart en de archeologische verwachtingenkaart beschikt de gemeente over de benodigde gegevens om erfgoed een plaats te geven in omgevingsplannen. Dat is een verplichting van hogere overheden.
Bunkers en tramlijnen
Het samenstellen van de cultuurhistorische waardenkaart, een digitaal product, begint met een inventarisatie. Van den Boogert: “De Rijksmonumenten en gemeentelijke monumenten staan er bijvoorbeeld in, maar ook de bunkers uit de Tweede Wereldoorlog en wat er nog resteert van de RTM-tramlijnen op het eiland. Denk ook aan de dijken, wielen na dijkdoorbraken, eeuwkanten, kreken, oude wegen en zandwallen. En er is in de cultuurhistorische waardenkaart ruimte voor ensembles, zoals het Zweosplein in Herkingen, waar Zweedse en Oostenrijkse geschenkwoningen bij elkaar staan.”
Hoe kom je aan al die informatie? Daar heeft de gemeente een klankbordgroep voor in het leven geroepen die bestaat uit vertegenwoordigers van alle mogelijke verenigingen, stichtingen en andere organisaties die zich op Goeree-Overflakkee bezighouden met erfgoed, natuur en landschap. Bewoners kunnen via een fotowedstrijd hun steentje bijdragen. Binnenkort verspreidt de gemeente een persbericht over deze wedstrijd.
Objectieve waardering
“We hebben er ook expertise van buiten bijgehaald: adviesbureau RAAP en Monumenten Adviesbureau. Zij buigen zich vooral over de waardering van het erfgoed, na de inventarisatie de tweede stap in het proces. Het is een objectieve waardering van de objecten”, aldus Van den Boogert.
De waardering vindt na de zomer plaats. Daarna is de cultuurhistorische waardenkaart van Goeree-Overflakkee een feit en kan stap drie vorm krijgen. Dat is de stap waar het allemaal om draait: het beschermen van het eilandelijke erfgoed.
De gemeente gebruikt de cultuurhistorische waardenkaart als een beleidsinstrument. Maar behalve de ambtenaren kunnen ook andere belangstellenden deze historische atlas bekijken. Te zijner tijd is deze digitaal te raadplegen via de website van de gemeente.
Sluisje boven water
Maar zover is het nog niet. Momenteel is de inventarisatie van het erfgoed aan de gang. De vraag is of het beeld straks compleet is. Het antwoord is: zo compleet mogelijk. “We hebben alles met de kennis van nu. Maar straks kan er zomaar – letterlijk – een oud sluisje boven water komen. Dat staat dan niet op de kaart. Maar omdat de gemeente heeft gekozen voor een variant die je kunt uitbreiden, is het wel toe te voegen”, zegt Bertrand van den Boogert. “Zo kunnen we ons erfgoed optimaal beschermen en leggen we vast waarin Goeree-Overflakkee zich onderscheidt, op dorpsniveau, op regionaal niveau en op landelijk niveau.”
