Provincie en gemeente kiezen voor beheersing: "Volledig verwijderen geen optie"
GOEREE-OVERFLAKKEE - Wat is het beste, meest effectieve beleid bij de aanpak van de Aziatische hoornaar? Dat is de centrale vraag waar met name de provincie Zuid-Holland, maar ook de gemeente Goeree-Overflakkee zich al sinds 2020 over buigt.
Door Gert Klok
Onlangs nog stelde de SGP een aantal kritische vragen aan het college van B en W van Goeree-Overflakkee over de groei van deze invasieve soort. De kern van de discussie: wie is verantwoordelijk voor de bestrijding en hoe groot is het probleem werkelijk? Zowel provincie als gemeente kiezen inmiddels voor beheersing in plaats van uitroeiing, al is dat vooral op Europees niveau bepaald. Het leidde tot kritische geluiden vanuit onder meer de lokale politiek en de imkers.
De Aziatische hoornaar is een invasieve soort (met in Nederland nauwelijks natuurlijke vijanden) die via Frankrijk en België ons land heeft bereikt. Volgens de provincie Zuid-Holland heeft de soort zich in enkele jaren over vrijwel de hele provincie verspreid. In 2025 werden 753 nesten geregistreerd in de provincie.
Beperkte impact
De landelijke ambitie rond de Aziatische hoornaar is sinds 2022 aangepast van uitroeiing naar beheersing. Vanuit de exotenverordening heeft de provincie geen verplichting meer om de soort te elimineren. De provincie stelt dat volledige bestrijding ook niet meer haalbaar is. “De Aziatische hoornaar is al zo wijdverspreid dat het volledig verwijderen uit Zuid-Holland geen optie is.” Ook zou de impact op de biodiversiteit volgens huidig onderzoek beperkt zijn.
Op basis daarvan treedt de provincie alleen nog actief op in het gebied ten noorden van de A12. Daar is de soort nog minder wijd verspreid en kan ingrijpen de opmars richting het noorden nog vertragen, zo is te lezen in het 'Aanvalsplan Exoten' van Zuid-Holland. In het zuidelijke deel van de provincie - waaronder op Goeree-Overflakkee - komt de Aziatische hoornaar al op grote schaal voor, waardoor het verwijderen van alle nesten praktisch onhaalbaar en kostbaar is. Omdat de soort dus niet meer volledig uit te roeien is en de impact op biodiversiteit beperkt lijkt, heeft de provincie een gerichte afweging gemaakt waar inzet nog wel effect heeft.
Kritische vragen
De SGP-fractie op Goeree-Overflakkee stelde onlangs vragen over deze koerswijziging. De partij maakt zich zorgen over de gevolgen voor bijen, biodiversiteit en volksgezondheid. Het college erkende die zorgen gedeeltelijk. “De soort vormt zonder twijfel een extra drukfactor voor imkers en voor de bijenstand.” Tegelijkertijd baseert de gemeente zich net als de provincie op bestaande rapporten, waarin wordt geconcludeerd dat de impact op biodiversiteit beperkt is en grootschalige bestrijding niet gerechtvaardigd is.
Ook op het gebied van volksgezondheid ziet de gemeente nu geen groot extra risico. “Een steek wordt doorgaans als pijnlijker ervaren, maar is niet gevaarlijker, behalve voor mensen met een allergie.”
Verantwoordelijkheid verschuift
De actieve bestrijding in het zuiden van de provincie is beëindigd, de gemeente bevestigde al eerder dat dit besluit gebaseerd op landelijke en Europese afspraken, waarbij de verantwoordelijkheid steeds meer bij grondeigenaren komt te liggen. “Alle provincies bouwen hun actieve bestrijding af en verschuiven de verantwoordelijkheid naar terreineigenaren”, aldus het college.
De gemeente bestrijdt de hoornaar daarom alleen nog binnen het eigen beheergebied. In andere gevallen zijn particulieren of terreinbeheerders zelf verantwoordelijk. Alleen bij risico’s voor de volksgezondheid kan de gemeente ingrijpen.
Samenwerking en praktijk
Het contact tussen gemeente en provincie is er wel, maar niet structureel. De gemeente zet in op monitoring, communicatie en samenwerking met onder meer imkers. Inwoners worden via website en sociale media geïnformeerd over herkenning en meldingen. Ook wordt gewerkt aan een breder plan van aanpak voor invasieve soorten, dat nog dit jaar gereed moet zijn.
Binnen de gemeentelijke organisatie wordt ook gekeken naar veiligheid. Medewerkers in het groenbeheer krijgen extra voorlichting. “Om deze kennis verder te versterken, organiseert de gemeente een toolboxmeeting voor alle groen- en buitenmedewerkers.”
Zorgen bij imkers
Hoewel de provincie stelt dat de impact op biodiversiteit en fruitteelt beperkt is, leeft er onder imkers wel degelijk onrust. Ongeveer 30 procent van het dieet van de Aziatische hoornaar bestaat namelijk uit honingbijen. De provincie erkent die zorgen. "We zijn met de imkerij in gesprek om te kijken hoe we deze branche weerbaarder kunnen maken tegen de Aziatische hoornaar. Als provincie houden we de ontwikkelingen en de gevolgen die de Aziatische hoornaar met zich meebrengt nauwlettend in de gaten." Het beleid blijft voorlopig evenwel ongewijzigd. De focus ligt op beheersing en het beperken van verdere verspreiding, bijvoorbeeld door het testen van selectieve vallen om koninginnen te vangen.
Blik op de toekomst
De verwachting is dat de Aziatische hoornaar een blijvende plek krijgt in het Nederlandse ecosysteem. “Zoals het er nu naar uitziet zullen we moeten leren leven met de Aziatische hoornaar”, aldus de provincie. Daarmee verschuift de discussie van bestrijding naar omgang met de soort. Voor gemeenten, imkers en inwoners betekent dit dat zij daarin mogelijk zelf een rol kunnen krijgen als het hun belangen raakt.
Vragen over de gekozen aanpak blijven voorlopig nog wel bestaan. Want is beheersing voldoende? En wie draagt uiteindelijk de verantwoordelijkheid als de overlast toeneemt? Dat zal de nabije toekomst moeten uitwijzen.