Schelpen tellen verandert je blik op strand en natuur
OUDDORP - Hoeveel halfgeknotte strandschelpen telt het Noordzeestrand? Hoeveel kokkels liggen er? En hoeveel Amerikaanse zwaardschedes? Op zaterdag 21 maart ontstaat een indicatie, een beeld van welke soorten het meest voorkomen, want dan is het Schelpenteldag. Iedereen kan meetellen op circa twintig locaties. Ook het strand van Ouddorp is een tellocatie.
Door Kees van Rixoort
Schelpenteldag is een initiatief dat negen jaar geleden ontstond aan de Belgische kust. Vier jaar later haakte ook Nederland aan. De eerste keer waren er acht locaties in Noord- en Zuid-Holland. Er kwamen direct veel mensen schelpen tellen. In de jaren daarna groeide het aantal Nederlandse tellocaties tot twintig.
Vijfde Schelpenteldag
Ouddorp was vijf jaar geleden een van de eerste deelnemende locaties in Nederland. Daarna stond het strand bij paviljoen Paal 10 elk jaar op het lijstje met telplekken. Nu, op 21 maart, is het voor dit stukje kust de vijfde Schelpenteldag. De organisatie is in handen van Stichting Anemoon met ondersteuning van vrijwilligers van onder andere de Strandwerkgemeenschap en de Nederlandse Malacologische Vereniging. Ook Naturalis is betrokken bij het initiatief.
“Het tweede jaar was het slecht weer en hadden we minder deelnemers, maar daarna zien we een stijgende lijn”, zegt vrijwilliger Katie van der Wende. “Vorig jaar hadden we zestig deelnemers op het strand van Ouddorp.” Het lijkt er dus op dat de bekendheid en aantrekkingskracht van Schelpenteldag groeien.
Spiegel van de Noordzee
“Het doel van Schelpenteldag is om mensen bewust te maken van wat er allemaal aanspoelt op het strand. We noemen dat wel de spiegel van de Noordzee. Veel mensen hebben geen idee dat er bij honderd opgeraapte schelpen wel tien verschillende soorten kunnen zitten”, zegt Katie, die uitlegt dat Schelpenteldag tegelijkertijd nog een ander doel heeft: het ontdekken van langjarige trends langs de kust. “Die kunnen in bijvoorbeeld Noord-Holland heel anders zijn dan in Zeeland. Op dit moment is er nog geen wetenschappelijk rapport over de ontwikkelingen, maar wel kunnen we na de eerste jaren concluderen dat de halfgeknotte strandschep, de kokkel en de Amerikaanse zwaardschede hier het meest voorkomt.”
Linkse en rechtse zaagjes
Dat wil niet zeggen dat de top 3 er elk jaar zo uitziet. Soms dringt een andere soort zich tussen deze veel voorkomende schelpen. Een voorbeeld is de platte slijkgaper, die opeens een keer de tweede positie wist te veroveren. “Je blijft verrassingen houden. Dat heeft bijvoorbeeld te maken met invloed van de stroming of met het spuien van zoetwater via de Haringvlietsluizen.”
Vorig jaar was er op Schelpenteldag extra aandacht voor zaagjes. Wat opviel was dat driekwart van de zaagjesoogst op het Ouddorpse strand bestond uit linkse kleppen. Volgens Katie van der Wende ligt het voor de hand dat er op een ander strand weer vooral rechtse zaagjes terecht zijn gekomen. Een mysterie – ook overboord geslagen rechter- en linkerschoenen landen soms op verschillende stukken kust – dat waarschijnlijk vorm krijgt onder invloed van stroming.
Determineren en invullen
Op de vijfde Schelpenteldag is iedereen van 10.00 tot 16.00 uur welkom op het strand bij paviljoen Paal 10. Deelnemers ontvangen een kaart (zelf downloaden van de website van Schelpenteldag kan ook) met daarop de meest voorkomende schelpen en slakken. Het is verstandig een plastic zakje of een emmertje mee te brengen om de gevonden schelpen in te doen.
Het tellen gaat als volgt in zijn werk: loop het strand op, bij voorkeur naar de vloedlijn of de laagwaterlijn, zet een stokje in het zand als beginpunt en raap, in spiralen rond het stokje lopend, honderd schelpen bij elkaar. Daarna volgt het invullen van de telkaart. De vrijwillige experts kunnen helpen bij het determineren van de gevonden soorten. De ingevulde kaarten gaan vervolgens naar Stichting Anemoon, die de gegevens verwerkt. Enkele dagen na Schelpenteldag maakt de stichting bekend welke soorten het vaakst geteld zijn.
Zoetwatermossels
Op de telkaart staan meer dan dertig gangbare soorten. Maar het kan natuurlijk gebeuren dat een deelnemer een vondst doet die niet vermeld is. Voor deze bijzondere soorten zijn twee aparte vakjes op de kaart aangebracht. Op het strand bij paviljoen Paal 10 is enkele jaren geleden een vrij zeldzame tere hartschelp aangetroffen. Zoetwatermossels komen soms ook voor, hier in het zilte zeewater, als er is gespuid vanuit het Haringvliet.
Schelpen tellen is op 21 maart ook mogelijk op de Kwade Hoek. Dit gebeurt in de vorm van een excursie, die om 10.00 uur begint en duurt tot 13.00 uur. Aan deze schelpentelexcursie kunnen maximaal vijftien mensen meedoen. Aanmelden via kwadehoek.excursie@gmail.com.
Anders kijken
Beide activiteiten zijn gratis. Katie van der Wende: “Door Schelpenteldag gaan deelnemers anders naar het strand en de natuur kijken. Het is elk jaar weer mooi om het enthousiasme te zien waarmee ze het strand op gaan om te tellen. Ook kinderen vinden het meestal heel leuk om te doen. We hopen op een dag met mooi weer.”