De druk loopt op bij de dierenambulance op Goeree-Overflakkee
GOEREE-OVERFLAKKEE - De melding kan op elk moment binnenkomen. Overdag, midden in de nacht, tijdens het avondeten of op een feestdag. Een aangereden kat, een verzwakte zwaan, jonge vogels die uit het nest zijn gevallen of een huisdier dat is overleden en waarvan de eigenaar niet weet wat te doen. Voor inwoners van Goeree-Overflakkee is de dierenambulance vaak het eerste en soms ook het enige aanspreekpunt. Wat veel mensen niet zien, is hoeveel organisatie, emotionele veerkracht en vrijwillige inzet er schuilgaat achter die ene rit.
Door Kristel Tieleman
Aan de keukentafel bij Ineke Hoek wordt daar open over gesproken. De dierenambulance op Goeree-Overflakkee draait volledig op vrijwilligers en juist die basis komt steeds meer onder druk te staan. Het tekort aan mensen is voelbaar en met het voorjaar in aantocht groeit de zorg. Want zolang er te weinig bemanning is, kan de ambulance niet altijd rijden en moet hulp wachten.
De mensen achter de dierenambulance
Ineke Hoek is al jaren actief bij de dierenambulance en coördinator van het team Goeree-Overflakkee en Voorne-Putten. Ze combineert organisatorische taken met het draaien van diensten en ziet van dichtbij hoe lastig het wordt om het rooster rond te krijgen. Aan tafel zit ook Jaap Bakelaar, chauffeur bij de dierenambulance. Hij draait regelmatig diensten en is daarnaast verantwoordelijk voor een belangrijk deel van het werk achter de schermen, zoals de registratie van overleden dieren en het beheer van de koeling waar deze tijdelijk worden bewaard. Samen schetsen zij een beeld van een organisatie die veel verder gaat dan de meeste mensen vermoeden.
Regionaal georganiseerd, lokaal afhankelijk
De dierenambulance op het eiland is onderdeel van Dierenambulance Zuid-Holland Zuid en werkt onder de Dierenbescherming. Meldingen komen binnen via een landelijke meldkamer in Almere, die bepaalt welke ambulance wordt ingezet. Spoedmeldingen krijgen altijd voorrang en teams in de regio vangen elkaar op waar mogelijk. Dat systeem functioneert, maar volgens Ineke alleen zolang er voldoende vrijwilligers zijn om daadwerkelijk te rijden. Juist daar begint het te knellen.
Veel meer dan een rit met een dier
Het werk van de dierenambulance beperkt zich niet tot het ophalen van gewonde dieren. Op Goeree-Overflakkee worden alle gewonde en zieke dieren opgehaald en naar de juiste plek gebracht. Vogels gaan naar gespecialiseerde opvang in Rotterdam, egels naar Papendrecht en katten en honden naar dierenopvangcentra in de regio. Dat betekent regelmatig lange ritten, maar volgens Ineke is dat noodzakelijk. Elk dier vraagt om specifieke kennis en voorzieningen, en die zijn niet op één plek te organiseren.
Een belangrijk voordeel van werken onder de Dierenbescherming is de toegang tot dierenartsen, ook ’s nachts en in het weekend. Dieren die direct hulp nodig hebben, kunnen altijd terecht. Soms betekent goede zorg ook dat een dier wordt geëuthanaseerd om verder lijden te voorkomen. Dat zijn zware beslissingen, zegt Ineke, maar ze horen bij verantwoord dierenwelzijn. Daarnaast verzorgt de dierenambulance crematieritten voor overleden huisdieren en taxiritten voor eigenaren die zelf geen vervoer hebben naar de dierenarts. Hulp aan wilde dieren en dieren zonder bekende eigenaar is altijd kosteloos.
Na de melding
Wat voor veel mensen onzichtbaar blijft, is het werk dat begint nadat een dier is opgehaald. Jaap vertelt dat hij veel tijd besteedt aan het registreren van dieren en het proberen te achterhalen van eigenaren. Er wordt gezocht, vergeleken en doorgevraagd om dieren te kunnen herenigen met hun baasje. Soms leidt dat tot onverwachte situaties, zoals bij een aangereden kat waarbij op foto’s te zien was dat het dier zogend was. Door de omgeving in te gaan en bij bewoners aan te bellen, werd uiteindelijk het nest met kittens gevonden. Volgens Ineke laat dat voorbeeld zien hoe het team op het eiland werkt: kleinschalig, betrokken en met oog voor detail.
Ook de momenten waarop een dier na lange tijd weer bij de eigenaar terechtkomt, blijven bij. Jaap vertelt over een kat die ver van huis werd gevonden en dankzij chipregistratie alsnog kon worden herenigd met de eigenaar. Voor Ineke onderstreept dat het belang van chippen en registreren. Het maakt in de praktijk vaak het verschil tussen een dier terugvinden of voorgoed kwijt zijn.
Emotioneel werk dat blijft hangen
Het werk vraagt niet alleen tijd, maar ook mentale weerbaarheid. Vrijwilligers komen soms terecht in heftige situaties, zoals aangereden dieren, vervuilde woningen of overlijdens waarbij huisdieren nog aanwezig zijn. Op zulke momenten moet er gehandeld worden. “Je zet een knop om,” zegt Ineke. “Je doet wat nodig is. Wat het met je doet, komt later.” Daarbij gaat het niet alleen om dieren. Mensen zijn verdrietig, geschrokken of in paniek en verwachten ook rust en uitleg. Jaap benadrukt dat vrijwilligers er niet alleen zijn voor het dier, maar ook voor de mensen eromheen.
Om het werk vol te houden, is het team hecht. Er wordt veel gesproken over wat men meemaakt en ervaringen worden gedeeld. Er is ruimte voor relativering en ook voor humor. Dat is volgens Ineke geen onverschilligheid, maar een manier om het werk draaglijk te houden. Die onderlinge steun is belangrijk, maar neemt de structurele druk niet weg.
De grenzen komen in zicht
Op dit moment bestaat het team op Goeree-Overflakkee uit 23 vrijwilligers. Dat is onvoldoende om alle diensten gezond te verdelen. Idealiter zouden het er rond de 35 moeten zijn. Nu draaien sommige vrijwilligers meerdere diensten per week, wat op de lange termijn niet vol te houden is. In de afgelopen periode waren meerdere diensten onbemand en moesten andere regio’s bijspringen, terwijl ook daar de bezetting onder druk staat.
Het gevolg is dat hulp soms langer op zich laat wachten en dat in uitzonderlijke gevallen meldingen moeten worden uitgesteld. Met het voorjaar in aantocht neemt de zorg toe. Vanaf maart begint de drukste periode, met jonge vogels, kittens en later ook gedumpte dieren tijdens de vakantieperiode. Juist nu is het moment om nieuwe mensen in te werken, zegt Ineke. Later in het seizoen is die ruimte er nauwelijks meer.
Een bewuste keuze met grote impact
Vrijwilliger worden bij de dierenambulance vraagt daarom een bewuste keuze. Het werk is onregelmatig, soms zwaar en vraagt flexibiliteit, stressbestendigheid en een redelijke fysieke conditie. Een rijbewijs is noodzakelijk. Het is belangrijk dat mensen weten waar ze aan beginnen. Daarom raadt Ineke geïnteresseerden aan om eerst mee te lopen. Door het werk van dichtbij te ervaren, wordt snel duidelijk of het past.
Aanmelden kan via de officiële kanalen, maar op het eiland werkt persoonlijk contact het best. Een telefoontje en een kennismaking geven vaak al duidelijkheid. Wat extra vrijwilligers zouden betekenen, is voor Ineke helder. Minder druk op het team en vooral betere zorg voor de dieren. Want zolang de ambulance kan rijden, kan er worden geholpen. En als er niemand rijdt, moet een dier wachten.
Meer weten over vrijwilligerswerk bij de dierenambulance? Neem contact op met Ineke Hoek via 06-37555558 of kijk op www.dazhz.nl.
