Voor u gelezen: Verdriet zonder afscheid
"Het is alsof met elke gedachte aan hoe het was, de weemoed en het heimwee dieper in haar hart worden gebrand." In 'Verdriet zonder afscheid' volgen we het verhaal van de Urkse Ente. Haar man Johan vertrekt in januari 1968 met zijn kotter, de UK91, naar zee. Na een storm raken Johan en de andere bemanningsleden van de kotter vermist. Als de zomer voorbij glijdt en er nog steeds geen spoor van Johan en de andere bemanningsleden is terug gevonden, bereidt Ente - moeder van vijf jonge kinderen - zich voor op de officiële afscheidsdienst van haar man.
In het tweede deel van 'Verdriet zonder afscheid' komt het verhaal van oudste zoon Willem voor het voetlicht. Hij is zes jaar oud als hij zijn vader voor het laatst in levende lijve ziet. Willem bewaart veel herinneringen aan zijn vader en de periode na de vermissing heeft ook in zijn leven diepe wonden geslagen.
Meer dan vijftig jaar na de vermissing van zijn vader zet de ontmoeting met een forensisch adviseur van het Landelijk Bureau Vermiste Personen het leven van Willem op z´n kop. De man vertelt hem over de nieuwe DNA-technieken bij het onderzoek naar waterslachtoffers die als onbekende doden zijn begraven. Zal er alsnog duidelijkheid komen over wat er met Johan is gebeurd?
Het is bijzonder om vanuit twee perspectieven, dat van de echtgenote en de zoon, de impact van een vermissing op zee te ervaren. Een vermissing is anders dan een sterfgeval en een dierbare verliezen zonder afscheid te kunnen heeft haar eigen, enorme impact.
Deur die vastloopt
Ente en Willem staan in deze roman centraal voor hen die het stille verdriet dragen van de vermissing van een dierbare op zee of elders. Tijdens de afscheidsdienst voor haar man verwoordt de schrijfster dit als volgt: "Ente laat haar blik langs de preekstoel glijden. Voorin had een kist moeten staan met daarin haar geliefde, die ze zo ontzettend mist. Dan had ze tenminste geweten waarom ze hier zat. Nu voelt het alsof ze een deur moet sluiten die vastloopt bij de grond en daardoor maar niet dicht gaat. Hoe hard ze ook duwt, Er is geen beweging in te krijgen."
'Verlies zonder afscheid' toont het diepmenselijke verlangen naar de mogelijkheid om afscheid te kunnen nemen van een dierbare. En hoe ingewikkeld dit verlangen is na een vermissing.
Het laat ook iets zien van het belang van het koesteren van herinneringen.
Waar vinden moeder en zoon uiteindelijk troost? En hoe moeten ze verder? In hun eenzaamheid en worstelingen ervaren ze dat God hen nooit alleen laat.
Onvoorwaardelijke steun en bijstand vinden Ente en haar kinderen bij de dorpsbewoners voor wie niets teveel is om het gezin bij te staan na de vermissing van Johan.
Dan breekt er een bijzondere dag aan. Willem heeft in Elburg een ontmoeting met Henk Traan. Hij werkt als forensisch adviseur bij het Landelijk Bureau van Vermiste personen. Zal er na vijftig jaar onzekerheid uiteindelijk meer duidelijkheid komen?
Anita Kramer sprak voor deze roman met een aantal families op Urk die te maken kregen met een tragische vermissing van een geliefde op zee. De verhalen verwerkte ze in de geschiedenis van Ente en Willem. Ze laat zien hoeveel impact een vermissing op zee heeft. Maar ook wat de betekenis is van het houvast vinden in God. Deze roman bestaat uit fictie én een deel non-fictie, vertelt Kramer in een interview aan omroep Flevoland. De auteur deed uitgebreide research via kranten, knipsel- en geschiedenisboeken naar de gebeurtenissen rondom een aantal scheepsrampen met Urker kotters, aan het eind van de zestiger jaren van de vorige eeuw.
Verdriet zonder afscheid
Anita Kramer-Post
2025, uitgeverij De Banier
184 blz, € 13,99