Molen De Hoop in Ouddorp ondergaat grote restauratie: “Dit soort grote ingrepen doe je maar eens in de dertig tot veertig jaar”
OUDDORP - De molen De Hoop in het centrum van Ouddorp staat sinds een paar dagen gedeeltelijk in de steigers. Wie er langsloopt, merkt het meteen: de wieken ontbreken, de kap is eraf en op het terrein wordt volop gewerkt. Molenaar Nathan Voogd, zesde generatie van de familie die de molen beheert, vertelt over het indrukwekkende restauratieproject dat de molen weer tientallen jaren moet laten meegaan.
Door Kristel Tieleman
Dat een molen uit 1845 regelmatig onderhoud nodig heeft, is geen verrassing. Maar bij het loshalen van onderdelen kwamen meer gebreken aan het licht dan gedacht. "De kruivloer, dat is het deel waarop de kap draait, leek aan de buitenkant nog redelijk", vertelt Voogd. "Maar zodra ze hem uit elkaar haalden, zagen we dat er veel hout rot was. Toen moest er ineens een hele nieuwe kruivloer komen."
Ook de kap is volledig verwijderd en technisch gecontroleerd, geschilderd en weer geplaatst. "De kap en staart worden straks samen in één dag omhoog gehesen met een grote kraan. Daarna stellen ze alles pas af. Want als je de wieken er al aan zou hangen terwijl de kap nog niet goed ligt, moet alles er weer af. Dat wil je voorkomen." Als laatste worden de roeden gestoken en de wieken verder gemonteerd.
De werkzaamheden worden uitgevoerd door een gespecialiseerde molenmaker uit Hoogmade. "Die mensen weten exact wat ze doen. Ze zijn al jaren bij onze molen betrokken. Mijn vader kent ze al sinds hij jong was. Het zijn echte vaklui", aldus Voogd. "Ze doen het meeste zelf, maar het metselwerk, zoals het voegen van de molenromp, besteden ze bijvoorbeeld weer uit aan een lokaal bedrijf."
Grootste restauratie in tientallen jaren
De restauratie is omvangrijker dan de reguliere onderhoudsbeurten die elke zes jaar plaatsvinden. "Dit soort grote ingrepen doe je maar eens in de dertig tot veertig jaar", legt Voogd uit. "De laatste keer dat de kap en roeden zijn vervangen, was ongeveer veertig jaar geleden. Dus het werd tijd."
Behalve de kruivloer worden ook de roeden, de ijzeren balken waarop de wieken zijn gemonteerd, vernieuwd. Daarmee komen er straks ook gloednieuwe wieken op de molen, inclusief nieuwe zeilen. "Die wieken worden iets moderner uitgevoerd. Ze blijven in vorm en stijl hetzelfde, maar zijn wel iets toekomstbestendiger, bijvoorbeeld door het gebruik van nieuwe technieken of materialen die minder slijten."
Naast het houten werk worden ook diverse metalen onderdelen aangepakt. "Sommige platen en verbindingen zijn aan vervanging toe. Je ziet dat pas echt als je de boel loshaalt. Dan kom je ineens plekken tegen waar je niet zomaar bij kunt."
Een molen tijdelijk zonder wieken
Voor Nathan Voogd en zijn omgeving voelt het gemis van de draaiende wieken fysiek. "Het is in het dorp ineens veel stiller. ’s Avonds hoor je normaal gesproken het draaien van de wieken, een soort zacht ritme. Nu hoor je niks. Dat is best raar."
Ook de visuele impact is groot. "Er zijn boeren die ’s ochtends altijd even naar de molen kijken om te zien waar de wind vandaan komt. Dat kunnen ze nu niet. Je merkt dat mensen hem missen."
Toch blijft de productie van het familiebedrijf grotendeels doorgaan. "We malen elektrisch als het nodig is. Dat systeem gebruiken we al sinds de jaren tachtig. Doordeweeks wordt er aan de molen gewerkt, dus dan is het niet altijd veilig om te draaien. Maar in het weekend kunnen we soms nog wel malen." Door vooraf een voorraad aan te leggen, kan het bedrijf leveren aan zowel consumenten als bedrijven.
In één keer goed
Hoewel de werkzaamheden goed gepland zijn, is het weer een bepalende factor. "We hopen dat het in november klaar is", zegt Voogd. "Maar als het wekenlang hard waait, kunnen bepaalde werkzaamheden niet doorgaan. Dan loopt het zomaar uit."
Dat betekent dat er nu extra wordt geïnvesteerd in efficiëntie. "Als je toch alles van de molen af hebt, kun je beter ook de kleine dingen aanpakken die je anders over een paar jaar weer zou moeten doen. Denk aan schoren die net niet goed meer zijn, of kleine scheurtjes bij houten verbindingen."
Toekomst én traditie
De familie Voogd is al sinds de bouw eigenaar van de molen, en Nathan en Niels vertegenwoordigen inmiddels de zesde generatie. "We proberen het bedrijf niet per se te laten groeien, maar wel te blijven doen waar we goed in zijn. En daar hoort de molen gewoon bij. Hij is niet alleen praktisch, maar ook het gezicht van ons bedrijf en van het dorp."
Hoewel de molen volledig eigendom is van de familie, en dus niet onder monumentenzorg of een stichting valt, wordt er met veel respect omgegaan met het historische karakter. "We brengen hem terug in originele staat. Geen moderne aanpassingen qua uiterlijk. Alleen nieuwe technieken als die het functioneren verbeteren."
Als hem wordt gevraagd naar een bijzondere herinnering, hoeft Voogd niet lang na te denken. "Het geluid, dat mis je het meest. Je hoort aan de molen als er iets mis is. Als er iets piept of kraakt, weet je meteen: daar moet ik even naar kijken." Die relatie is wat hem betreft niet alleen praktisch, maar ook emotioneel. "We zijn ermee opgegroeid. Voor ons is het heel normaal, maar als je dan ineens een paar maanden geen draaiende molen hebt, merk je pas hoe bijzonder het eigenlijk is."
