Keuzehulp
Als artsen hebben we een bijzondere positie. We horen veel dingen die niet tegen anderen worden verteld en mogen ingrepen doen bij patiënten waarbij de patiënt schade oploopt die hopelijk grotere schade voorkomt. Zo vind ik het nog steeds bijzonder dat ik "gewoon" een stukje huid uit iemand zijn lichaam mag snijden om ervoor te zorgen dat de aandoening niet groter wordt. U mag echter ook verwachten dat we advies geven om schade te voorkomen. Eenvoudig advies is stoppen met roken, zonnebrandcrème tegen huidkanker, enz. Maar soms is het minder eenvoudig.
Huisarts Kasper Bruggeman
Met enige regelmaat komt het voor dat door mannen aan het einde van een consult nog "even" wordt gevraagd of een PSA geprikt kan worden. "Want in mijn omgeving horen we zoveel ellende met prostaatkanker." Een korte duidelijke vraag, maar niet eenvoudig te beantwoorden.
Het is namelijk zeer waarschijnlijk dat u een aantal mannen kent in uw omgeving met prostaatkanker. Het komt namelijk bij meer dan 40% van de mannen voor. En als er dan een test voor is…..
De PSA test is een redelijk algemeen bekende test om te kijken of er een verhoogde kans is op prostaatkanker. Maar de test is niet zo heel betrouwbaar. Als de test goed is dan betekent het niet dat er geen prostaatkanker aanwezig kan zijn en als de test positief is (de waarde is dan te hoog) dan hoeft dat helemaal niet te betekenen dat er prostaatkanker aanwezig is. Echter, dat weet je pas als er ook aanvullend onderzoek is gedaan in het ziekenhuis. Een onzekere tijd begint dan wat uw leven op dat moment niet makkelijker maakt. Ook de onderzoeken zijn niet even fijn en kunnen zelfs lang klachten blijven geven. Als dan achteraf blijkt dat er geen prostaatkanker is dan heeft u wel een heel vervelende periode achter de rug.
Maar goed, stel dat er wel prostaatkanker wordt gevonden dan ben je er gelukkig sneller bij en is de kans op genezing toch beter? Ja dat is zo, maar het effect van het PSA prikken is heel erg klein. De meeste prostaatkankers groeien heel langzaam en zullen nooit tot klachten leiden. Het behandelen van deze prostaatkanker kan echter wel tot blijvende klachten leiden. Dit is een afweging die dan gemaakt moet worden samen met de huisarts of de uroloog. Afwachten kan ook een goede strategie zijn.
Kortom, de simpele vraag voor een PSA test kan grote gevolgen hebben. Het is onze taak om u hierover van te voren te informeren. U moet een goed overwogen beslissing kunnen nemen of u het wel echt wilt weten. En vaak lukt dat niet even snel aan het einde van een consult. Tevens krijgt u in korte tijd veel informatie waarbij u waarschijnlijk thuis denkt :"Wat zei hij/zij nu precies?".
Om u bij zulke vragen te helpen en te informeren is er op www.thuisarts.nl de keuzehulp. In dit geval keuzehulp PSA. https://www.thuisarts.nl/keuzehulpen/psa Op een duidelijke manier worden de voor en nadelen besproken en kunt u dit op uw eigen tempo eens bestuderen. Uiteraard kunt u het ook nog met de huisarts bespreken maar komt u goed beslagen ten ijs. Dit helpt om een goede beslissing te nemen.
Er zijn ook keuzehulpen bij andere aandoeningen. Bijvoorbeeld: hernia, opereren of niet. Dit kan u veel duidelijkheid geven.
Wat betreft de kans op prostaatkanker: veel mannen denken dat plasklachten wijzen op prostaatkanker, maar dat is niet zo. De prostaat wordt bij alle mannen langzaam wat groter en kan klachten geven. Prostaatkanker geeft meestal helemaal geen klachten. Als het klachten geeft dan is het vaak al uitgebreid aanwezig .
Om een kans te berekenen is er nog een handige site: www.prostaatwijzer.nl Hier kunt u zelf een grove inschatting maken hoe groot de kans op prostaatkanker is. En daarna samen met uw huisarts een weloverwogen beslissing maken of u hier verder onderzoek naar wilt of niet.